ESKİ ISPARTA EVLERİ

ESKİ ISPARTA EVLERİ



Isparta ve civarında eskiden yaşayan halkın çiftçilik ve hayvancılık yanında kısmen halıcılıkla meşgul olmaları nedeniyle evler genellikle iki katlı olarak inşa edilmiştir. Bu evlerin zemin katları halı atölyesi, kiler, ahır ve samanlık olarak kullanılırken, birinci katları ise yaşanan yerler olarak düzenlenmiştir.





Bu şekilde inşa edilen evlerin avluya bakan odalarının önünde büyükçe iki teras bulunur. Zemin kattaki terasa tarım aletleri konulurken, birinci kattaki terasta aile fertleri yazın günlük hayatlarını sürdürürler. İki katlı köy tipi evlerde evin arka cephesi devamlı kuzeye gelecek şekilde inşa edilmiştir. Arka ve yan cepheleri taş duvar olarak inşa edilen evlerin diğer kısımları ahşap bağdadi olarak inşa edilmiştir. Sıva malzemesi olarak en çok samanla kıtıklı sıva harcı haline getirilen çamur kullanılmıştır. Evlerin çatı örtüleri genelde kiremit ve damdır.





Isparta evlerinin ana yapı malzemesi taştır, bodrum ve zemin katların bütünü taştan inşa edilmiştir. Üst duvarlar kerpiç dolgu “hımış” (iskiyet) veya bağdadi olarak inşa edilmiştir. Evlerde kullanılan ahşap malzemesi, taşıyıcı sistemde, doğramada ve örtüde kullanılmıştır. Bu ana malzemelerden başka yardımcı malzeme olarak toprak ve alçı da kullanılmıştır.





Evler genellikle iki katlı olarak yapılmış olup az sayıda üç katlı evlere rastlamak da mümkündür.





Sokağa bakan cephelerde oda ve sofalar cumba çıkma yapılmıştır. Evlerin genelde zemin katı taştan yapılmış, kışlık odalardan oluşur. Üst katlar ise odalar ve onların açıldığı sofalardan meydana gelir. Odalar özenle işlenmiş, tavanları genelde ahşap tekne tavan olarak tasarlanmıştır.





Isparta evleri genellikle sokağa cepheli, yan ve arka bahçeli, 1 veya 2 katlı ve sofalı yapılardır. Yöresel özellikler gösteren evler daha çok sit alanı içinde yoğundur. Sit alanı dışında da eski evlere rastlamak mümkündür. Kepeci, Çelebiler, Gazi Kemal, Keçeci, Sermet, Kurtuluş, Doğancı, Dere, Emre, Karaağaç, Yayla mahallelerinde geleneksel özellikleri taşıyan Isparta evleri bulunmaktadır. Isparta evleri genel olarak Türk Evleri, Acem Evleri ve Rum Evleri şeklinde üç ana başlıkta ele alınabilir.







Daha fazla bilgi ve slaytlar için:
Isparta Evleri

Eski Afyonkarahisar Evleri

Eski Afyonkarahisar Evleri


Afyon evleri genelde iki veya üç katlı olup, bitişik düzende yapıldıkları için köşelerde çift, aralarda ise tek cepheli olduğunu gördük. Alt katlar sokağa üst katlar da değişik çıkmalarla dışa açılıyorlar. Araziye uyum sağlayan bu evler bazen moloz taş temelli bazen de temeller su basmana kadar kesme taş kaplamalılar. Duvarlar arasında ahşap hatıllar, kerpiç dolgular bulunmakta olup, bunların üzeri sıvalıydı. Üzerlerini örten kırma veya üçgen çatılar çoğu kez tuğladandı.





Afyon evlerinde zemin katlarda taşlık ve avlular bulunuyor. Burada kiler, depo, odunluk, ahır, çamaşırlık yer alırmış. Orta katlar alçak tavanlı ve küçük pencereli olup, sokağa yakın pencerelerde çıkmaları destekleyen konsolların arasına pencereler yerleştirmiş. Üst katları taşıyıcı konsollar taşır ve geniş odalar manzaraya ve sokağa karşı açılıyormuş.





Afyon evleri genellikle iki kapılıdır. Alt kat kapıları tek kanatlıdır. Bazen kapı boşlukları üzerinde, bazen çatı üzerinde üçgen çatılı bir çatı odası ve bir balkon yapılmıştır. Evlerde genellikle dış görünüme önem verilmiştir. Afyon evleri çıkmalı evler, çatı odalı veya balkonlu evler, kapı boşluğu üzerinde balkonlu evler, kapı boşluğu üzerinde cumba biçiminde çıkıntısı olan evler olmak üzere dört ayrı grupta toplanmıştır.





Çıkmalı evlerde çıkma biçimlerine göre, düz çıkmalı, gönye çıkmalı, çokgen çıkmalı olarak gruplara ayrılır ve bu çıkmalar ahşap konsollarla desteklenirdi. Bu tür evlerde odalar dışa doğru yönelirdi. Çatı odalı evlerde, bitişik nizamdan ötürü üstü kapalı, önü açık hayat denilen mekanlar bulunmazdı. Dışarıya doğru açılabilmek için en üst katta önü balkonlu, kemerli ve üçgen alınlıklı çatı üzerinde ayrı mekanlar meydana getirilmişti. Bunlar bazen balkon, bazen kapı boşluğu üzerinde yer alırlardı. Bazen konsollarla desteklenir, bazen de çatı üzerine oturtulurdu. Kapı boşluğu üzerindeki balkonlu evlerde de balkon korkulukları demir veya ahşap olur, cepheler çeşitli çıkmalarla hareket kazanır ve bunlara çok sayıda pencere açılırdı.





Kapı boşluğu veya kapı üzerinde cumba çıkıntısı evlere Afyon’da az rastlanırsa da binaya hareketlilik kazandıran cumba veya şahnişler kapı boşluğu veya kapı üzerinde binanın cephesinde dışa doğru çıkıntı yaparlardı. Afyon evlerinde cumbaların oldukça sade bir görünümü vardır.





Afyon evlerinde çatı ve zemin katı dışındaki katlar ailenin bütün gününü geçirdiği katlardı. Bu katlarda sofa merkez konumunda olup, odalar buraya açılırdı. Evlerde gelişmiş bir mutfak düzeni olmadığından odaların biri mutfağa ayrılmıştır. Ayrıca yüklük denilen kapaklı dolaplar, gusülhaneler, çiçeklik denilen nişler ve ocaklar her evde yer alırdı. Genellikle çıkmalı odalara baş oda denir ve bunlar tavanları ile oldukça bezemeli bir görünümdedirler.





Tavanları alçı, ahşap ve kalemkâri süslemelidir. Tavanlarda tavan göbeklerine önem verilir. Tavan göbekleri yuvarlak veya çokgen kenarlı olup, ahşap çıtalarla ışınsal dizilmeler veya bitki motiflerinden oluşan bezemeler yapılmıştır. Bazı örneklerde de zikzak bordürleri görülmektedir. Bununla beraber Afyon evlerinde kalem işlerine çok az rastlanmaktadır.

Afyon Evleri

Afyon Evleri

Afyon'da aradığımız yerleri bulmak için girdiğimiz sokaklarda gördüğümüz evler, genel olarak elden geçirilmiş restore edilmişlerdi. Dış cepheleri, pencere ve pervazları, saçak ve damları yenilemişlerdi. Tabi gördüklerimiz sadece dışlerıydı, cesaret edipte bir aileye içerilerini de görebilirmiyiz diyemedik. Artık gerisini de internette yaptığımız aramalarda öğrendik.

Biz dolaşma sırasında bulduğumuz gördüğümüz evlerin resimlerini sizlerle paylaşalım..

Isparta yolu öğretmenin yeri

Isparta yolu Öğretmenin Yeri

Sabah öğleye kadar Ankara'da dolaşmış, oradan Afyon'a geçmiştik. Afyonda gezip dolaştıktan sonrada yolumuza devam edip Isprta'ya doğru giderken , 40 -50 km. kala yolun sağ tarafında gördüğümüz bir dinlenme yeri ilgimizi çekmişti.



Hemen durup bir bakalım dedik. Hem masalar hem de yer minderleri ile donanmış bir kır kahvesi ile karşılaştık. günü yorgunluğu da eklenince hepimiz ayakkabılarımızı çıkartıp uzun oturuşa geçtik.
Hem dinlendik hem de biraz atıştırdık.
Öğretmenin Yeri 'nde geçirdiğimiz zamanı bu sayfada paylaştık. Eğer bu ve benzeri yerlere rastlarsanız bir defa denemenizi öneriyoruz.

Afyon Ulu Cami (Hocabey Camii)

Afyon Ulu Cami (Hocabey Camii)

Afyon’a ulaştığımızda gezdiğimiz yerler arasında Ulu Cami’de vardı. Zafer meydanından yukarı tarafa doğru giden yolu takip ederek giderken seyrettiğimiz eski ama yenilenmiş evlerin arasından gidip, kale surlarının hemen altında bulunan camiyi bulduk. Hıdırlık Tepesi ile Kale Eteği arasındaki derin vadiye inşa edilmiş olan cami Afyon’nun en büyük camisiymiş.



Kapısının üzerinde olan kitabeden Sahipata Fahreddin oğlu Nasreddin Hasan tarafından miladi 1273 yılında mimar Emirhac Bey’e yaptırıldığı yazıyordu. Asıl kitabe caminin diğer duvarında bulunuyormuş fakat yenileme onarım çalışmaları sırasında bulunamamış. Yenileme yapılırken yazılan kitabedeki tarihe dayanılarak tahmini bu zaman dilimi ortaya çıkmış.



Bu cami içerisinde 5 sıra 40 sütun üzerine yapılmış çatı ile tamamlanmış el ve tahta işçiliğinin taş ile uyumunu çok güzel ortaya koyan, seyre doyulmayan tarihi bir eser. Yapı, 40 ahşap direk üzerine oturtulmuş olması sebebiyle “Kırk Direkli Camii” olarak da anılmaktaymış.



Sütun başlıkları gene tahta oyma işçiliğinin el emeğinin ürünü. Çarpık dikdörtgen ahşap sütunlar üzerine konan ahşap sütun başlıkları, sarkıt ve baklava dilimlidir. Bu kadar zaman geçmiş olmasına rağmen bütünlüğü ve oymaların şekilselliği bozulmamıştı. Bunların bir kısmı yenileme çalışmaları sırasında Afyon müzesine kaldırılmış. Gidip orada da gördük !... Bahçe de doğal şartlar altında doğal şartlarda korunuyordu !?..



Caminin hemen yanında dış kısmında bitişik, 76 basamakla çıkılan şerefesi ile yeşil sırlı tuğlalı baklava dilimi tuğla minaresiyle de Selçuklu döneminin eşsiz örneklerinden biri olduğunu gösteriyor.



Caminin saçak altlarında ise toplam 24 (biri kırılmış) çört’en (taştan yağmur oluğu) vardı.



Daha geniş bilgi:
Afyonkarahisar - 4 - Afyon Ulu Camii (Hocabey camii)


Gezimizden diğer görüntüler:
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar - 2

Anadolu Medeniyetleri Müzesi

Anadolu Medeniyetleri Müzesi

Ankara’ya gittiğimizde uzun zamandır istediğimiz bu müzeye de gitmek kısmet oldu. Diğer yazılarımızda da belirttiğim aldığımız Müze Kart’ı geçiciden daimiye karta çevirmek için bu hizmeti veren bir müzeye de gitmemiz gerekiyordu.
Müze oldukça yoğun kültürel birikimlere sahipti.

Üst giriş katında bulunan objelerin yanında alt katta da birçok tarihi antik kalıntılar vardı.
Epeyi zamanımızı alan müze içi gezimizden sonra girişin hemen sağ tarafında bulunan hediyelik ve anı eşyaların satıldığı kısmın hemen üst tarafında merdivenlerin yan taraflarında oturup dinlenilecek yerler yapılmış.

Burada otururken bir şeyler içmek isterseniz alabileceğiniz küçük şirin bir büfesi de vardı.

O kadar yorgunluk sonrası buranın da tadını çıkardık.


Gezimizden diğer görüntüler:
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar - 2

Hafta sonu Yazlık ve Bahçe

Hafta sonu Yazlık ve Bahçe

Tatilden geldikten sonra (Ege Bölgesi Gezisi - Gezi İzlenimleri – Beğendiklerimiz)gelen bir haberle ulusal ölçekte uygulanacak bir proje ile ilgili toplantı için geçen hafta gittiğim Ankara’dan döndüğümde, hafta sonu için kayınvalidelerin yazlığına gittik. Hem ramazan ayının başlamasından hem de arife öncesi ziyaret edelim hoş vakit geçirelim istedik.

Bahçe tam verimli zamanını bulmuş. Taze yeşil ve kırmızıbiberler, dolmalılar, salatalıklar, patlıcanlar yemelik olmuş. Zaten bir yandan toplanıp yendiğinden geriden gelenler eksikliği fark ettirmiyor. Diğer yandan bahçe içinde bulunan taze naneler, maydanoz ve dereotu mis gibi kokuları ile hemen yerlerini beli ediyorlar. Semizotları ise yenilebilmeleri için biraz daha zamana gerek olduğunu belli ediyorlar.
Güdük ve beyaz şeftaliler, tatlı ve ekşi elmalar, narlar, beyaz incirler, kokulu ve kokusuz kırmızı üzümlerle çekirdeksiz İzmir ve kokulu beyaz üzümler dallarında ağırlık yapmaya başlamışlardı.
Taze yeşil kabaklar, patlıcanlar ve salatalıklar bir yandan verirken bir yandan da çiçeklenmeye devam ediyorlar. Aynı şekilde birçok yemek ve salatada kullandığımız biberiyeler de çiçeklenmişti.
Hele limon ağacı ile zeytin ağaçları bu sene epeyi ürün veriyorlar. Artık bu sene de birkaç kavanoz kahvaltılık yeşil kırma zeytin yaparız.
Kayınvalide çipura havyarından bir tava, kılçıksız salamura hamsiden de iki tava yaparken, kızarımızda bahçeden topladıkları domates, biber, nane, maydanozla bizlere güzel bir organik (!) salata hazırladılar.
Keyifli bol sohbetli yemekten sonra üzerine içilen çaylardan sonra da hanımla deniz kenarında yürüyüşe çıktık. Birçok yazlık ev kapanmış, diğerleri de hazırlıklarını tamamlıyorlardı.
Koşu yazlıkta ki bir amcamız da bahçesine ekmiş olduğu salkım sarı ve kırmızı domateslerden bizlere de tadımlık verdi.
Yol kenarında bulunan bahçelerde gördüğümüz çarkıfelek ile salkım minecikleri görünce dayanamayıp resimledim.
Hava kapalı ve serin olmasına rağmen deniz girilebilecek sıcaklıktaydı. Denizin hafif dalgalı olması çıkınca rüzgârdan dolayı az da olsa üşünüyor olması girenleri pek etkilemiyordu.
Bahçeye döndüğümüzde erik ağacında yer kavgası gibi görünen ama kendi aralarında oynayan yavru kedilerimiz bizlere ayrı ve hoş zaman geçirttiler.
Bahçede açmış olan begonviller, ensesi kalınlar, karagözler, aslanağızları bahçenin renk cümbüşüne ahenk katıyorlardı.
Zor olmaklar beraber müsaade isteyip şehre dönmek üzere yazlıktan ayrıldık…

Bu arada ile tüm gönül dostlarımızın, tüm insanlığın ve tüm müslümanların Ramazan'ını kutluyor, hayırlara vesile olmasını diliyoruz...